Tin tức liên quan đến người lớn tuổi

Người cao tuổi có bệnh mạn tính mắc sốt xuất huyết Dengue có nguy cơ diễn biến nặng và nguy hiểm hơn bình thường.1-4 Cùng tìm hiểu những ảnh hưởng đáng chú ý của sốt xuất huyết Dengue đối với người cao tuổi có bệnh nền trong bài viết dưới đây.

Vì sao sốt xuất huyết Dengue thường nguy hiểm hơn đối với người cao tuổi có bệnh mạn tính?

Sốt xuất huyết Dengue là bệnh có diễn tiến phức tạp và khó lường, có thể dẫn đến các hậu quả nghiêm trọng đối với người bệnh. Theo Bộ Y tế¹ và nhiều nghiên cứu trên thế giới^2-4, nhóm người cao tuổi - đặc biệt là những ai vốn có sẵn bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, suy thận mạn tính hay phổi tắc nghẽn mạn tính… là nhóm dễ gặp nguy hiểm và có nguy cơ tiến triển nặng cao hơn nhiều so với người trẻ khi mắc sốt xuất huyết Dengue.^1-4 Một số yếu tố nổi bật lý giải cho điều này bao gồm:

1. Sự lão hóa của hệ thống miễn dịch và chức năng sinh lý^{2, 3, 5, 6}

Khi tuổi tác tăng lên, hệ miễn dịch của cơ thể cũng dần suy yếu, nên khả năng chống lại vi-rút Dengue cũng kém hiệu quả hơn.^2,3,5 Các nghiên cứu cho thấy khi tăng thêm 1 tuổi thì nguy cơ sốt xuất huyết Dengue trở nặng cũng tăng thêm khoảng 2%.³

Bên cạnh đó, quá trình lão hoá còn khiến thành mạch máu của người cao tuổi trở nên “mỏng manh” và dễ tổn thương hơn.⁵ Chính vì vậy, họ dễ gặp biến chứng nặng hơn nếu chẳng may mắc phải sốt xuất huyết Dengue.

Mặt khác, khi tuổi càng cao thì nguy cơ tái nhiễm sốt xuất huyết lại càng lớn, và lần mắc bệnh sau thường diễn tiến nguy hiểm hơn nhiều so với lần đầu.^2,6

Ảnh hưởng của bệnh nền với sức khỏe tổng thể^7-10

Theo thống kê cho thấy, có hơn 90% người cao tuổi trên giới đang sống chung với ít nhất một bệnh lý nền.⁷ Các bệnh này không chỉ trực tiếp làm suy giảm sức khỏe tổng thể, mà còn làm tăng nguy cơ mắc thêm các bệnh khác.⁸

Sự “cộng hưởng” giữa yếu tố bệnh nền này cùng với vi-rút Dengue có thể làm tình trạng thoát huyết tương ở người bệnh trở nên nghiêm trọng hơn bình thường, gây ra biến chứng nguy hiểm như tràn dịch màng phổi, tràn dịch ổ bụng, thậm chí dẫn đến sốc.⁹

Bên cạnh đó, việc sử dụng một số thuốc điều trị các bệnh nền ở người cao tuổi cũng có thể làm diễn tiến của bệnh sốt xuất huyết trở nên phức tạp hơn, như là:¹⁰

• Thuốc chống kết tập tiểu cầu, thuốc kháng vitamin K hay thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs)... có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết.
• Thuốc chẹn thụ thể Beta có thể làm che mất dấu hiệu tim đập nhanh – vốn là một tín hiệu cảnh báo khi tụt huyết áp,khiến người bệnh khó có thể phát hiện và điều trị kịp thời.

Triệu chứng không rõ ràng dẫn đến chẩn đoán chậm trễ⁴

Không giống người trẻ, các triệu chứng sốt xuất huyết Dengue điển hình ở người cao tuổi như sốt, đau nhức cơ - xương, phát ban, đau đầu, buồn nôn hay đau sau hốc mắt, dễ bị nhầm lẫn với mệt mỏi thông thường.⁴

Chính đặc điểm "đánh lừa" này khiến bệnh dễ bị bỏ sót cho đến khi tiến triển nặng, đặt người bệnh vào nguy cơ đối mặt với các biến chứng nghiêm trọng.

Ảnh hưởng nghiêm trọng của sốt xuất huyết Dengue

Với người cao tuổi, đặc biệt là người mắc bệnh mạn tính, sốt xuất huyết Dengue có thể để lại những hậu quả nghiêm trọng hơn nhiều so với người trẻ. Các biến chứng nghiêm trọng thường xuất hiện có thể là:²

1. Hội chứng sốc sốt xuất huyết Dengue^1,7

Hội chứng sốc Dengue xảy ra rất nhanh và khó kiểm soát khi người bệnh mất đi một lượng huyết tương mà cơ thể không thể bù lại.

Lúc này, dịch có thể tràn vào màng phổi hoặc mô kẽ trong phổi, gây khó thở, đau tức ngực;1,7 hoặc ứ đọng trong bụng khiến bụng chướng to, mí mắt sưng phù.1

Khi tình trạng thoát huyết tương trở nên nghiêm trọng hơn, người bệnh có thể rơi vào tình trạng sốc (truỵ mạch) với các dấu hiệu: vật vã, bứt rứt hoặc li bì, tay chân lạnh, da nổi vân tím, huyết áp tụt, tiểu ít.¹

2. Xuất huyết nặng²

Người cao tuổi có bệnh mạn tính, đặc biệt là những người đang sử dụng thuốc chống đông máu thường đối mặt với nguy cơ xuất huyết nội tạng cao hơn. Tình trạng này có thể nhận biết qua các dấu hiệu như nôn ra máu, chảy máu âm đạo, đi ngoài phân đen, thậm chí là xuất huyết não.

3. Suy đa tạng²

Ở những người cao tuổi có bệnh mạn tính, gan, thận hay tim vốn đã suy yếu nên khi nhiễm vi-rút Dengue rất dễ bị tổn thương nặng hơn. Điều này có thể dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng như viêm não, viêm cơ tim, viêm gan nặng hoặc suy thận cấp.

4. Tăng nguy cơ hôn mê¹¹

Các nghiên cứu cho thấy tỷ lệ gặp biến chứng thần kinh ở người cao tuổi mắc sốt xuất huyết Dengue thường cao hơn so với nhóm trẻ tuổi. Biến chứng này có thể diễn tiến từ những biểu hiện tưởng chừng đơn giản như lú lẫn, rối loạn giấc ngủ đến nghiêm trọng như hôn mê, gây ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe và khả năng hồi phục của người bệnh.

5. Tăng nguy cơ nhập viện và thời gian nằm viện^{5, 11}

Bởi diễn tiến phức tạp và khó lường, sốt xuất huyết Dengue có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời. Ở người cao tuổi có bệnh mạn tính, tình trạng bệnh thường nặng hơn, làm tăng nguy cơ xuất hiện các biến chứng nghiêm trọng suy thận cấp, suy gan cấp, nhiễm trùng máu, viêm phổi, suy hô hấp cấp...⁵ Điều này cũng làm tăng nguy cơ nhập viện và kéo dài thời gian điều trị của người bệnh.¹¹

Cần làm gì khi người cao tuổi mắc bệnh mạn tính nhiễm sốt xuất huyết Dengue?

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, người cao tuổi có bệnh mạn tính (như tăng huyết áp, đái tháo đường, suy thận mạn tính hay phổi tắc nghẽn mạn tính…) mắc sốt xuất huyết Dengue là đối tượng bắt buộc phải nhập viện điều trị để đảm bảo an toàn.¹ Vì vậy, nếu quan sát được người cao tuổi có xuất hiện các triệu chứng như sốt, chán ăn, đau cơ hay đau khớp, hãy nhanh chóng đưa họ đi khám càng sớm càng tốt để được chẩn đoán kịp thời.⁴

Người cao tuổi có bệnh nền bắt buộc phải nhập viện để điều trị khi bị nhiễm sốt xuất huyết Dengue

(Nguồn ảnh: Bộ Y tế. Điều trị thành công ca sốt xuất huyết nặng trên bệnh nhân ghép thận nhờ can thiệp kịp thời [Internet]. Hà Nội: Cổng thông tin Bộ Y tế; 2024 Sep 19 [cited 2025 Sep 25]. Available from: https://moh.gov.vn/su-kien-y-te-noi-bat/-/asset_publisher/8EeXRtRENhb6/content/-ieu-tri-thanh-cong-ca-sot-xuat-huyet-nang-tren-benh-nhan-ghep-than-nho-can-thiep-kip-thoi )

Người bệnh cần được đưa đi khám ngay khi có sốt cấp tính kèm theo ít nhất 2 trong các triệu chứng sau:

Những triệu chứng của sốt xuất huyết Dengue
(Nguồn hình ảnh: Centers for Disease Control and Prevention. Symptoms of dengue and testing [Internet]. Atlanta (GA): CDC; 2024 May 13 [cited 2025 Apr 18]. Available from: https://www.cdc.gov/dengue/signs-symptoms/index.html )

Đặc biệt, hãy chú ý đến những dấu hiệu nguy kịch sau đây, bởi khi chúng xuất hiện, sốt xuất huyết Dengue có thể đã chuyển sang giai đoạn nặng và cần được theo dõi sát sao:²

Những dấu hiệu cảnh báo sốt xuất huyết Dengue đã chuyển sang giai đoạn nặng

Khi đưa người bệnh đi khám, gia đình nên chuẩn bị sẵn sổ khám bệnh, kết quả xét nghiệm gần nhất cùng các thông tin về bệnh nền, thuốc đang sử dụng hoặc tiền sử dị ứng... Điều này sẽ giúp bác sĩ có đầy đủ dữ liệu để xây dựng phác đồ điều trị phù hợp. Song song đó, người bệnh cũng nên uống nhiều nước và duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ để tránh kiệt sức do sốt và chán ăn.¹

Để bảo vệ sức khỏe trước sốt xuất huyết Dengue, người cao tuổi và gia đình nên giữ vệ sinh môi trường sống xung quanh nhà cửa, khu phố để hạn chế muỗi vằn sinh sản. Đồng thời, hãy trao đổi thêm với nhân viên y tế để hiểu rõ về bệnh cũng như cách phòng ngừa hiệu quả.

*Tài liệu này được cung cấp bởi Công ty TNHH Dược phẩm Takeda Việt Nam và Hội Y học Dự Phòng Việt Nam với mục đích giáo dục cộng đồng. Tài liệu này không nên được sử dụng cho mục đích chẩn đoán, điều trị bệnh, hoặc tư vấn khám chữa bệnh từ nhân viên y tế. Vui lòng tham vấn Bác sĩ để được biết thêm thông tin chi tiết. Tài liệu này được sử dụng cho công chúng, phạm vi sử dụng bên ngoài Hoa Kỳ và Anh Quốc.

C-ANPROM/VN/QDE/0929 MAR 26