Tin tức liên quan đến người lớn tuổi

Với người cao tuổi, sốt xuất huyết Dengue có thể gây suy giảm trí nhớ và nhận thức, khiến họ dễ mất tập trung hoặc thay đổi cảm xúc.1 Đây là những ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tinh thần và cuộc sống hàng ngày của người bệnh nhưng lại thường bị bỏ qua.

Tại sao sốt xuất huyết Dengue ảnh hưởng trí nhớ và nhận thức người cao tuổi?

Người cao tuổi thường nhạy cảm với các bệnh truyền nhiễm, và sốt xuất huyết cũng không ngoại lệ. Điều này xuất phát từ sự suy giảm sức đề kháng theo tuổi tác, kèm theo các bệnh nền sẵn có, khiến cơ thể khó chống lại vi-rút gây sốt xuất huyết.^2,3

Khi mắc bệnh, vi-rút Dengue tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh. Đồng thời, hệ miễn dịch của cơ thể phản ứng mạnh để chống lại vi-rút, gây tổn thương kép cho não bộ, từ đó gây suy giảm trí nhớ và khả năng tập trung ở người cao tuổi.¹

Vì vậy, người cao tuổi khi mắc sốt xuất huyết Dengue cần được theo dõi và chăm sóc kỹ lưỡng. Nhận biết những thay đổi về trí nhớ và hành vi để xử trí sớm sẽ giúp bảo vệ minh mẫn, tinh thần và chất lượng cuộc sống của họ.¹

Những biểu hiện rối loạn trí nhớ và nhận thức do sốt xuất huyết Dengue ở người cao tuổi

Người cao tuổi khi mắc sốt xuất huyết có thể gặp nhiều thay đổi về tâm thần, trí nhớ, khả năng tập trung và cảm xúc. Những dấu hiệu này có thể xuất hiện trong giai đoạn mắc bệnh hoặc sau khi hồi phục, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt hàng ngày.⁴

Biểu hiện ngắn hạn trong giai đoạn bệnh (ngày thứ 4 - 7 sau khi khởi phát):^1,4

• Lo âu, trầm cảm, đặc biệt ở người bệnh mắc bệnh nền mạn tính;⁴
• Một số trường hợp gặp hoảng loạn;⁴
• Ám ảnh sợ chết, sợ côn trùng;⁴
• Sảng, co giật;⁴
• Lú lẫn, giảm khả năng lý luận;¹
• Suy giảm trí nhớ.¹

Biểu hiện dài hạn sau hồi phục:^1,4

• Rối loạn giấc ngủ;⁴
• Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD);⁴
• Stress, lo âu, trầm cảm;⁴
• Suy giảm nhận thức, sa sút trí tuệ (bao gồm bệnh Alzheimer);¹
• Rối loạn căng thẳng sau sang chấn;¹
• Có xu hướng tự sát nhưng hiếm gặp.⁴

Người cao tuổi mắc sốt xuất huyết Dengue có thể dễ dàng thay đổi cảm xúc và hành vi

Gia đình cần làm gì để hỗ trợ người bệnh?

Sự đồng hành của gia đình sẽ giúp người bệnh tuân thủ đúng và yên tâm hơn trong quá trình điều trị sốt xuất huyết Dengue.

1. Hỗ trợ trong giai đoạn điều trị

Người cao tuổi mắc sốt xuất huyết Dengue thường được chỉ định nhập viện điều trị. Lúc này, gia đình cần cung cấp đầy đủ thông tin của người bệnh cho bác sĩ để hỗ trợ chẩn đoán và xử trí³:

• Chuẩn bị sẵn sổ khám bệnh, kết quả xét nghiệm, thông tin về bệnh nền, thuốc đang dùng, số lần mắc sốt xuất huyết Dengue trước đây của người bệnh để cung cấp cho bác sĩ.
• Mô tả chi tiết cho nhân viên y tế về triệu chứng, thời gian khởi phát bệnh và những biện pháp đã xử lý tại nhà (nếu có).

Trong thời gian điều trị tại bệnh viện, người bệnh cần được chăm sóc toàn diện để hạn chế biến chứng và cải thiện thể trạng. Gia đình có thể hỗ trợ bằng cách:³

• Nhắc và hỗ trợ người bệnh uống nhiều nước; có thể cho thêm nước trái cây hoặc sữa để vừa bù nước vừa bổ sung vitamin, khoáng chất, năng lượng khi người bệnh ăn ít hoặc chán ăn.
• Chuẩn bị các bữa ăn nhỏ, chia thành 4 - 6 lần/ngày với món mềm, dễ tiêu như cháo, súp, phở, cơm mềm, sữa chua.
• Không để người bệnh ăn uống những thực phẩm có màu đỏ hoặc nâu (như xá xị, socola...), tránh gây nhầm lẫn khi theo dõi dấu hiệu xuất huyết.
• Hạ nhiệt cơ thể bằng cách lau người bằng nước ấm, giúp người bệnh dễ chịu hơn khi sốt cao.
• Nhắc người bệnh nghỉ ngơi, hạn chế đi lại và tránh xúc động mạnh.
• Trấn an tinh thần, động viên để người bệnh cảm thấy an tâm hơn trong quá trình điều trị.
• Tuyệt đối không tự ý bù dịch hay truyền dịch cho người bệnh tại nhà, việc này cần có chỉ định từ nhân viên y tế.

2. Trong giai đoạn hồi phục

Ở giai đoạn này, sức khỏe người bệnh thường vẫn còn yếu. Vì vậy, người nhà nên chú ý chăm sóc dinh dưỡng để giúp người bệnh lấy lại sức nhanh hơn:^3,5

• Tăng cường dinh dưỡng cho người bệnh bằng thực đơn có nhiều món giàu đạm, đồng thời bổ sung thêm bữa phụ như sữa chua, cháo hoặc trái cây.
• Duy trì thực phẩm mềm ít nhất 3 ngày sau khi hồi phục để phòng ngừa xuất huyết tiêu hóa.

Sốt xuất huyết Dengue có thể để lại những ảnh hưởng lâu dài đến trí nhớ và nhận thức ở người cao tuổi. Để bảo vệ sức khỏe của mình, người cao tuổi và gia đình nên giữ vệ sinh nhà cửa, khu dân cư để hạn chế muỗi vằn sinh sôi, đồng thời trao đổi với nhân viên y tế để có thêm thông tin về bệnh và cách phòng ngừa hiệu quả.

*Tài liệu này được cung cấp bởi Công ty TNHH Dược phẩm Takeda Việt Nam và Hội Y học Dự Phòng Việt Nam với mục đích giáo dục cộng đồng. Tài liệu này không được sử dụng cho mục đích chẩn đoán, điều trị bệnh, hoặc tư vấn khám chữa bệnh từ nhân viên y tế. Vui lòng tham vấn Bác sĩ để được biết thêm thông tin chi tiết. Tài liệu này được sử dụng cho công chúng, phạm vi sử dụng bên ngoài Hoa Kỳ và Anh Quốc.

C-ANPROM/VN/QDE/0928 MAR 26