Tin tức liên quan đến người lớn tuổi

Hiểu rõ những tác động của sốt xuất huyết Dengue lên bệnh mạn tính ở người cao tuổi có ý nghĩa quan trọng trong việc dự phòng, điều trị và chăm sóc, hạn chế các biến chứng nguy hiểm.

Sốt xuất huyết Dengue ảnh hưởng đến tình trạng bệnh mãn tính ở người lớn tuổi như thế nào?

Sốt xuất huyết Dengue và các bệnh lý mạn tính có thể tác động tiêu cực lẫn nhau, khiến diễn tiến của cả hai trở nên phức tạp và nặng nề hơn ở người cao tuổi^1-8, cụ thể:

1. Đối với bệnh tim mạch

Dù không phổ biến, nhưng các vấn đề như rối loạn nhịp tim hoặc tổn thương cơ tim vẫn có thể xảy ra ở người mắc sốt xuất huyết Dengue, đặc biệt trong các trường hợp bệnh nặng.¹

Theo một nghiên cứu tại Đài Loan (2014-2015), bệnh nhân sốt xuất huyết Dengue kèm theo các bệnh lý như tăng huyết áp, suy tim hay bệnh mạch vành đều có nguy cơ nhập viện tăng lên đáng kể so với những người không có bệnh nền.² Thậm chí, người bệnh tăng huyết áp hay suy tim sung huyết còn có nguy cơ cao phải nhập viện tại khoa hồi sức tích cực (ICU).²

Đáng chú ý, sốt xuất huyết Dengue dù ở mức độ nặng hay nhẹ đều liên quan đến các biến chứng tim mạch ở người có bệnh nền tăng huyết áp. Vì trong suốt quá trình nằm viện, chỉ số huyết áp của nhóm bệnh nhân này và cả người cao tuổi luôn được ghi nhận cao hơn hẳn so với người trẻ không có bệnh nền.³

2. Đối với bệnh đái tháo đường

Một nghiên cứu đã chỉ ra rằng đường huyết tăng cao có thể "tạo điều kiện" cho vi-rút Dengue dễ dàng xâm nhập và nhân lên trong cơ thể.⁴

Ngược lại, vi-rút Dengue cũng được cho là yếu tố làm tăng nguy cơ xuất hiện các biến chứng đường huyết nghiêm trọng ở cả những bệnh nhân đã hoặc chưa từng được chẩn đoán mắc bệnh đái tháo đường trước đó. Theo ghi nhận từ trường hợp thực tế:⁴

• Một bệnh nhân nam 56 tuổi có tiền sử mắc sốt xuất huyết Dengue đã nhập viện với biểu hiện tiểu nhiều, khát nước dữ dội và chóng mặt. Xét nghiệm cho thấy mức đường huyết lên đến 600 mg/dL và bệnh nhân được xác định nhiễm toan ceton chuyển hóa - một biến chứng nguy hiểm của đái tháo đường.⁴
• Một bệnh nhân nam 26 tuổi không có tiền sử đái tháo đường được ghi nhận bị sốc sốt xuất huyết Dengue kèm nhiễm toan ceton thoáng qua - có thể do chính tình trạng sốc sốt xuất huyết Dengue gây khởi phát.⁴

3. Đối với bệnh thận

Theo một nghiên cứu tại Đài Loan (2002-2018), người cao tuổi mắc sốt xuất huyết Dengue có nguy cơ bị tổn thương thận cấp tính cao hơn rõ rệt so với các nhóm tuổi khác trong thời gian nằm viện.⁵

Các nghiên cứu khác cũng ghi nhận rằng, những bệnh nhân có tiền sử mắc bệnh thận mạn tính rất dễ bị tổn thương thận cấp tính khi mắc sốt xuất huyết Dengue, và không ít trường hợp tiến triển nặng đến mức không thể hồi phục.⁶ Ngoài ra, có khoảng 7 trên 10 bệnh nhân mắc bệnh thận mạn tính (chưa cần lọc máu) phải đối mặt với việc lọc máu cấp cứu khi mắc sốt xuất huyết Dengue. Thậm chí, khoảng 3 người trong số đó vẫn phải duy trì lọc máu sau hai tuần.⁶

5. Đối với bệnh gan

Một số các tổn thương gan được ghi nhận ở bệnh nhân mắc sốt xuất huyết Dengue bao gồm:⁷

• Có hiện tượng mỡ tích tụ dạng vi thể (các giọt mỡ li ti) trong tế bào gan;
• Một phần tế bào gan bị hoại tử;
• Tế bào Kupffer (tế bào miễn dịch của gan) có thể tăng số lượng và cũng được ghi nhận bị tổn thương/phá hủy;
• Xuất hiện thể Councilman - dấu hiệu mô học của tế bào gan đang chết;
• Có sự thâm nhiễm tế bào viêm đơn nhân tập trung ở vùng khoảng cửa của gan.

Thực tế, vi-rút Dengue được xem là một trong những nguyên nhân gây suy gan cấp và khiến tình trạng gan ở người có bệnh gan mạn tính xấu đi.^7,8

5. Đối với các bệnh đường hô hấp

Việc mắc bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) có thể khiến sốt xuất huyết Dengue diễn tiến nặng hơn. Nghiên cứu cho thấy người mắc sốt xuất huyết Dengue kèm COPD có nguy cơ nhập viện tăng 1,3 lần và nguy cơ phải điều trị tại khoa hồi sức (ICU) tăng 1,56 lần so với người không mắc COPD.²

Hình 2: Người mắc COPD có nguy cơ nhập viện cao nếu mắc sốt xuất huyết Dengue

(Nguồn hình ảnh)

Kết quả từ nghiên cứu trên phù hợp với đánh giá chung hiện nay, khi mà sốt xuất huyết Dengue góp phần làm tăng gánh nặng đáng kể cho hệ thống y tế.

Gia đình cần làm gì để hỗ trợ và phòng ngừa biến chứng?

Phần lớn các trường hợp sốt xuất huyết Dengue có thể được điều trị ngoại trú và theo dõi tại các trạm y tế, với mục tiêu chính là giảm triệu chứng và theo dõi chặt chẽ để phát hiện sớm dấu hiệu sốc.⁹

Tuy nhiên, người cao tuổi (≥ 60 tuổi) và người có bệnh mạn tính đi kèm như bệnh thận, tim, gan, hen suyễn, COPD không kiểm soát tốt, đái tháo đường, thiếu máu tan máu… sẽ được chỉ định nhập viện điều trị do thuộc nhóm có nguy cơ cao diễn tiến nặng.⁹

Do đó, nếu phát hiện những dấu hiệu bất thường sau đây, người cao tuổi cần được nhanh chóng đưa đi thăm khám:

Hình 3: Những dấu hiệu nghi ngờ của sốt xuất huyết Dengue

(Nguồn hình ảnh: Bộ Y tế. (2023, 4 tháng 7). Quyết định số 2760/QĐ-BYT về việc ban hành hướng dẫn chẩn đoán, điều trị sốt xuất huyết Dengue. Thư viện Pháp luật. https://thuvienphapluat.vn/van-ban/The-thao-Y-te/Quyet-dinh-2760-QD-BYT-2023-huong-dan-chan-doan-dieu-tri-So-sot-xuat-huyet-Dengue-572227.aspx)

Hình 4: Những dấu hiệu cảnh báo sốt xuất huyết Dengue đã chuyển sang giai đoạn nặng

(Nguồn hình ảnh: Bộ Y tế. (2023, 4 tháng 7). Quyết định số 2760/QĐ-BYT về việc ban hành hướng dẫn chẩn đoán, điều trị sốt xuất huyết Dengue. Thư viện Pháp luật. https://thuvienphapluat.vn/van-ban/The-thao-Y-te/Quyet-dinh-2760-QD-BYT-2023-huong-dan-chan-doan-dieu-tri-So-sot-xuat-huyet-Dengue-572227.aspx)

Tóm lại, sốt xuất huyết Dengue có thể gây nhiều tác động tiêu cực đến cả sức khỏe tổng thể và các bệnh lý nền ở người cao tuổi. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và đưa người bệnh đến cơ sở y tế kịp thời sẽ giúp giảm nguy cơ mắc các biến chứng nghiêm trọng.

Người cao tuổi và gia đình đừng quên vệ sinh nhà cửa, nơi sinh sống và khu dân cư xung quanh; đậy kín dụng cụ chứa nước và thường xuyên thay nước để diệt lăng quăng; sử dụng mùng kể cả ban ngày, mặc quần áo dài tay và bôi kem chống muỗi khi cần thiết. Đồng thời, trao đổi với nhân viên y tế để được tư vấn về các biện pháp phòng ngừa sốt xuất huyết Dengue hiệu quả.

*Tài liệu này được cung cấp bởi Công ty TNHH Dược phẩm Takeda Việt Nam và Hội Y học Dự Phòng Việt Nam với mục đích giáo dục cộng đồng. Tài liệu này không được sử dụng cho mục đích chẩn đoán, điều trị bệnh, hoặc tư vấn khám chữa bệnh từ nhân viên y tế. Vui lòng tham vấn Bác sĩ để được biết thêm thông tin chi tiết. Tài liệu này được sử dụng cho công chúng, phạm vi sử dụng bên ngoài Hoa Kỳ và Anh Quốc.

C-ANPROM/VN/QDE/0942 MAY 26