Tin tức liên quan đến trẻ em

Sốt xuất huyết Dengue là mối lo ngại lớn đối với sức khỏe cộng đồng tại nhiều quốc gia. Trong đó, trẻ thừa cân, béo phì là một trong những nhóm cần được theo dõi sát sao hơn vì có thể gặp nhiều rủi ro khi mắc bệnh.¹

Béo phì, thừa cân ảnh hưởng thế nào đến sốt xuất huyết Dengue ở trẻ?

Béo phì được xem là yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc sốt xuất huyết Dengue nặng.¹ Một nghiên cứu cho thấy, bệnh nhân béo phì (trong đó phần lớn là trẻ em) có nguy cơ mắc sốt xuất huyết Dengue nặng cao hơn khoảng 50% so với người có cân nặng chuẩn.²

Song song đó, tình trạng thừa cân cũng được ghi nhận làm tăng mức độ nghiêm trọng của bệnh. Cụ thể, trẻ thừa cân có khả năng gặp biến chứng sốc cao hơn tới 60% so với nhóm có cân nặng phù hợp với độ tuổi.²

Thực tế này càng đáng lưu ý hơn trong bối cảnh tỷ lệ trẻ em béo phì ngày càng tăng,² đặc biệt ở các quốc gia nhiệt đới - nơi sốt xuất huyết Dengue vẫn là gánh nặng đối với trẻ nhỏ.³ Tại Việt Nam, tình trạng béo phì ở trẻ em cũng đã gia tăng đáng kể trong hai thập kỷ qua.⁴

Vì sao trẻ thừa cân, béo phì có nguy cơ cao tiến triển nặng khi mắc sốt xuất huyết Dengue?

Với đặc điểm cơ thể chưa hoàn thiện, trẻ nhỏ có thể đối mặt với nhiều diễn tiến khó lường khi mắc sốt xuất huyết Dengue.⁵ Thực tế, ở trẻ em, biến chứng nặng có thể gây tử vong là sốc, với tỷ lệ vào khoảng 20-25%, ngay cả khi chưa tính đến các yếu tố như béo phì.⁶

Nếu trẻ có thêm tình trạng thừa cân hoặc béo phì, các thay đổi trong cơ thể có thể tiếp tục tác động đến diễn tiến của bệnh, làm bệnh tiến triển nặng hơn:

• Cơ thể giảm chuyển hóa và tích tụ nhiều chất béo, có thể tạo điều kiện để vi-rút Dengue phát triển và gây tổn thương mô.⁷
• Tình trạng viêm mạn tính và rối loạn chức năng nội mô liên quan đến béo phì có thể khiến cơ thể trẻ dễ bị thoát dịch khi mắc sốt xuất huyết.⁷
• Hệ miễn dịch của trẻ cũng suy giảm, khiến cơ thể có thể phản ứng chậm hơn trong quá trình loại bỏ vi-rút.⁷
• Ở bệnh nhân béo phì, việc bù dịch cần tính toán dựa trên cân nặng hiệu chỉnh⁸, khiến quá trình điều chỉnh và theo dõi lượng dịch trở nên phức tạp hơn, từ đó gây khó khăn trong kiểm soát bệnh.

Hình 2: Trẻ béo phì dễ bị sốt xuất huyết Dengue nặng hơn do thay đổi trong cơ thể

(Nguồn hình ảnh: Gallagher, P. (2020). The association of obesity and severe dengue. Journal of Infection. https://doi.org/10.1016/j.jinf.2020.05.019)

Mặt khác, sốt xuất huyết Dengue hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu,⁹ thêm vào đó, các dấu hiệu ban đầu lại dễ nhầm với bệnh khác nên việc thăm khám và điều trị có thể chậm trễ.¹⁰ Những đặc điểm hạn chế trên cũng góp phần tăng rủi ro tiến triển nặng khi trẻ mắc sốt xuất huyết.

Bố mẹ cần làm gì để hạn chế nguy cơ sốt xuất huyết Dengue ở trẻ thừa cân, béo phì?

Để bảo vệ trẻ, đặc biệt là trẻ thừa cân, béo phì hạn chế rơi vào tình trạng sốt xuất huyết Dengue nặng, bố mẹ nên chủ động phòng bệnh cho con ngay từ sớm thông qua các biện pháp diệt muỗi, phòng muỗi đốt dưới đây¹¹ và cho trẻ tiêm ngừa theo hướng dẫn của chuyên gia y tế:¹²

Hình 3: Các biện pháp diệt muỗi và phòng muỗi đốt

(Nguồn tham khảo: Cục Phòng bệnh. Cách phòng bệnh Sốt xuất huyết [Internet]. Hà Nội: Cục Y tế dự phòng; [cited 2025 Oct 15]. Available from: https://vncdc.gov.vn/cach-phong-benh-sot-xuat-huyet-nd13564.html)

Nếu nghi ngờ trẻ mắc sốt xuất huyết Dengue, bố mẹ cần đưa bé đến cơ sở y tế gần nhất để được kiểm tra và theo dõi. Một số dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý gồm:⁶

• Sốt cao đột ngột 39 - 41°C, kéo dài liên tục 2 - 7 ngày không rõ nguyên nhân;
• Đau bụng;
• Xuất hiện chấm xuất huyết trên da, chảy máu mũi, chảy máu chân răng, nôn ra máu, đi ngoài ra máu.

Sốt xuất huyết Dengue ở trẻ thừa cân, béo phì có thể diễn tiến nặng và khó kiểm soát, đòi hỏi bố mẹ phải đặc biệt cảnh giác ngay từ những dấu hiệu ban đầu. Để bảo vệ sức khỏe cho con và cả gia đình, bố mẹ nên chủ động giữ vệ sinh môi trường sống của trẻ, phối hợp với nhà trường duy trì không gian học tập, vui chơi sạch sẽ nhằm hạn chế muỗi vằn sinh sôi, đồng thời tham khảo ý kiến bác sĩ để hiểu rõ hơn về sốt xuất huyết Dengue và nắm vững các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

*Tài liệu này được cung cấp bởi Công ty TNHH Dược phẩm Takeda Việt Nam và Hội Y học Dự Phòng Việt Nam với mục đích giáo dục cộng đồng. Tài liệu này không được sử dụng cho mục đích chẩn đoán, điều trị bệnh, hoặc tư vấn khám chữa bệnh từ nhân viên y tế. Vui lòng tham vấn Bác sĩ để được biết thêm thông tin chi tiết. Tài liệu này được sử dụng cho công chúng, phạm vi sử dụng bên ngoài Hoa Kỳ và Anh Quốc.

C-ANPROM/VN/QDE/0938 MAY 26